Hệ xương khớp đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì khả năng vận động và chất lượng cuộc sống hàng ngày. Tuy nhiên, một số loại thực phẩm quen thuộc lại âm thầm gây hại bằng cách kích thích phản ứng viêm, cản trở hấp thụ dưỡng chất thiết yếu hoặc tạo áp lực cơ học lên khớp. Việc nhận biết và hạn chế chúng giúp giảm thiểu nguy cơ đau nhức kéo dài, đặc biệt ở những người đang gặp vấn đề về viêm khớp hoặc thoái hóa.
Dưới đây là các đồ ăn không tốt cho xương khớp cần tránh, được phân tích chi tiết dựa trên cơ chế tác động sinh học đến hệ xương khớp.
Thực phẩm ngọt
Đường tinh luyện trong thực phẩm ngọt kích thích cơ thể sản sinh cytokine – các chất trung gian gây viêm mạnh mẽ. Phản ứng này làm khớp sưng đau kéo dài, đồng thời đẩy nhanh quá trình phá hủy sụn ở người mắc viêm khớp dạng thấp hoặc thoái hóa khớp. Hơn nữa, calo rỗng từ đường góp phần tăng cân, tạo áp lực cơ học lên cột sống và khớp gối.
Các loại thực phẩm chứa nhiều đường tinh luyện cần hạn chế bao gồm:
- Bánh ngọt, bánh kem, kẹo các loại.
- Nước ngọt có gas, nước tăng lực.
- Mứt trái cây, trái cây sấy tẩm đường.
- Ngũ cốc ăn liền, sữa chua có đường, trà sữa, sữa đặc, siro trái cây.
Hạn chế nhóm này giúp kiểm soát viêm và giảm tải trọng lên hệ xương khớp.
Thực phẩm quá mặn
Muối dư thừa cản trở hấp thụ canxi tại ruột, đồng thời thúc đẩy bài tiết canxi qua thận, dẫn đến xương yếu dần và tăng nguy cơ loãng xương. Lượng natri cao còn tạo điều kiện cho tinh thể urat lắng đọng tại khớp, gây viêm và đau nhức mãn tính.
Ăn mặn còn rối loạn cân bằng điện giải, khiến tế bào tích nước, tạo phù nề và áp lực lên mô quanh khớp, làm giảm phạm vi vận động.
Các thực phẩm chế biến sẵn thường chứa muối vượt mức cần tránh:
- Mì gói, xúc xích, khô cá, cá mắm.
- Dưa muối, cà muối, snack mặn.
Giảm muối giúp bảo vệ mật độ xương và ngăn chặn cơn đau trở nặng.
Thực phẩm chiên rán, nhiều dầu mỡ, chất béo bão hòa
Chất béo bão hòa và chuyển hóa trong đồ chiên rán biến đổi thành lipid peroxides và aldehydes – các hợp chất độc hại thúc đẩy viêm mãn tính, tăng cholesterol xấu và đẩy nhanh lão hóa sụn khớp. Thói quen này còn dẫn đến béo phì, tăng áp lực lên khớp chịu lực như hông và đầu gối.
Các món ăn chứa chất béo không lành mạnh cần hạn chế:
- Gà rán, khoai tây chiên, mì xào.
- Bánh chiên, cá chiên giòn, đặc biệt khi dầu chiên đi chiên lại nhiều lần.
Tránh nhóm này giúp giảm phản ứng viêm và bảo vệ cấu trúc khớp lâu dài.
Thịt đỏ và nội tạng động vật
Thịt đỏ cùng nội tạng chứa purin cao, chuyển hóa thành acid uric. Khi nồng độ acid uric vượt ngưỡng, tinh thể muối urat tích tụ tại khớp, gây viêm cấp tính và góp phần vào thoái hóa khớp ở người trung niên.
Các loại thịt đỏ và nội tạng cần kiểm soát:
- Thịt bò, thịt heo đỏ, gan, tim, cật.
Hạn chế purin giúp ngăn ngừa gout và giảm đau nhức tái phát.
Rượu bia, nước ngọt có gas, đồ uống chứa caffeine
Rượu bia và caffeine cản trở hấp thụ canxi tại ruột, đồng thời tăng bài tiết canxi qua nước tiểu, làm xương giòn và dễ gãy. Nước ngọt có gas chứa phosphoric acid, làm mất cân bằng canxi-phospho trong xương.
Các đồ uống cần tránh:
- Rượu bia, cà phê đặc, trà đặc.
- Nước ngọt có gas, nước tăng lực.
Giảm nhóm này hỗ trợ duy trì mật độ xương và giảm nguy cơ loãng xương.
Nhóm thực phẩm không tốt cho xương khớp khác
Một số thực phẩm tưởng vô hại nhưng chứa hợp chất gây hại cho khớp nếu dùng quá mức, như axit oxalic hoặc tính hàn kích thích viêm.
Các loại cần lưu ý:
- Thịt gia cầm: Gây phản ứng viêm, tăng đau nhức.
- Hải sản như tôm, cua, mực: Tính hàn làm triệu chứng viêm tái phát.
- Đồ ăn lên men như cà muối, dưa muối: Chứa axit oxalic và natri nitrit, thúc đẩy tích tụ tinh thể canxi oxalat tại khớp.
- Rau củ chứa axit oxalic cao: Việt quất, củ cải.
Kiểm soát nhóm này giúp ngăn chặn viêm lan rộng và bảo vệ khớp khỏi tổn thương thêm.
Tham vấn bởi Ông Nguyễn Thành Danh, truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông với hơn 20 năm kinh nghiệm điều trị bệnh lý xương khớp. Tại Dược Bình Đông, các bài thuốc Đông y từ thảo dược tự nhiên hỗ trợ giảm viêm, bổ sung dưỡng chất cho xương khớp mà không gây tác dụng phụ như Tây y.
Thông tin của Lương y Nguyễn Thành Danh
Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y
(*) Bản quyền bài viết thuộc về Dược Bình Đông. Khi chia sẻ, cần trích dẫn nguồn đầy đủ: “Tác giả: Lương y Nguyễn Thành Danh – Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y”. Các bài viết trích nguồn không đầy đủ, ví dụ: “Theo Dược Bình Đông” hoặc tương tự, đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.
Tham khảo: Vinmec, Nhà thuốc Long Châu, Bệnh viện Tâm Anh, Medlatec
Lương Y Nguyễn Thành Danh 